TAJEMNICA REAKTORA HANFORD Z II WOJNY ŚWIATOWEJ: Jak 1200 ton grafitu wykorzystano do produkcji plutonu
26 września 1944 roku, godz. 22:48, Hanford, stan Waszyngton. Wewnątrz ogromnej żelbetowej konstrukcji nad rzeką Kolumbia miało się wydarzyć bezprecedensowe wydarzenie. Grafitowy sześcian o szerokości 8,5 metra, długości 11 metrów i wysokości około 12 metrów był gotowy do uruchomienia. 1200 ton czystego grafitu, ułożonego blok po bloku, precyzyjnie obrobionego.
Przebiegały przez nią aluminiowe rury o głębokości 2004 mm, wypełnione paliwem uranowym. To nie była bomba. To była fabryka. Fabryka zaprojektowana do produkcji czegoś, co nigdy nie istniało w mierzalnych ilościach na Ziemi: plutonu-239. Projekt Manhattan miał na celu zaprojektowanie bomby uranowej.
Naukowcy byli przekonani. Ale uran-235 był niezwykle rzadki i wymagał ogromnych zakładów wzbogacania, których produkcja, wystarczająca nawet do wytworzenia garstki broni, mogła zająć lata. Potrzebowali alternatywy: plutonu. Problem? W 1942 roku światowe rezerwy plutonu były niewielkie.
Nikt nigdy nie produkował go w znaczących ilościach. Nikt nie wiedział, czy można go zdetonować w broni jądrowej, i nikt nie miał najmniejszego pojęcia, jak go produkować na skalę przemysłową. Rozwiązaniem było zbudowanie czegoś bezprecedensowego: produkcyjnego reaktora jądrowego. Nie małego reaktora eksperymentalnego, takiego jak ten, który Henry Ferm z powodzeniem zbudował w Chicago, ale maszyny na skalę przemysłową, zdolnej do produkcji atomów plutonu, zapobiegając jednocześnie katastrofalnemu stopieniu rdzenia.
To historia o tym, jak inżynierowie rozwiązali pozornie nie do pokonania problem, używając 1200 ton bloków grafitowych, 2004 aluminiowych rur i systemu chłodzenia, który pompował 75 000 galonów wody z rzeki Kolumbia na minutę. To historia reaktora Hanford B. Aby zrozumieć potrzebę stworzenia tej grafitowej kostki, trzeba zrozumieć, czym jest pluton i dlaczego jego produkcja była tak skomplikowana.
Pluton-239 nie występuje w naturze w znaczących ilościach. Kiedy uran-238, najpowszechniejszy izotop uranu, pochłania neutron, rozpada się radioaktywnie na neptun-237, który z kolei rozpada się na pluton-239. Ten proces trwa zaledwie kilka dni, a nie miliony lat, jak naturalny rozpad promieniotwórczy. W tym tkwi problem.

Uran-238 jest potrzebny do pochłaniania neutronów. Jednak aby je uzyskać, konieczna jest długotrwała reakcja łańcuchowa. Utrzymanie tej reakcji poprzez kontrolowanie temperatury, zapobieganie stopieniu rdzenia, a następnie wydobycie plutonu wymaga bezprecedensowych osiągnięć inżynieryjnych. Podpułkownik Matias Matias otrzymał rozkaz w grudniu 1942 roku.
Znalezienie odpowiedniej lokalizacji dla trzech dużych reaktorów jądrowych stanowiło pozornie sprzeczne wyzwanie. Miejsce musiało być wystarczająco odizolowane, aby potencjalny wypadek nie zagrażał dużym ośrodkom miejskim. Ponadto, wymagało nieograniczonych zasobów wody do chłodzenia, niezawodnego zasilania oraz wystarczająco płaskiego terenu, aby umożliwić budowę dużych obiektów przemysłowych.
Wybrane miejsce musiało znajdować się wystarczająco daleko od linii brzegowej, aby uniknąć zderzenia z wrogimi samolotami lub sabotażystami. Matias i dwóch inżynierów DuPont przeanalizowali kilka lokalizacji w Montanie, Oregonie, Kalifornii i stanie Waszyngton. 22 grudnia 1942 roku, przelatując nad pustynnym obszarem wzdłuż rzeki Kolumbia w południowo-środkowej części stanu Waszyngton, Matias znalazł to, czego szukał: odizolowany teren.
Chwasty przewyższały liczebnie mieszkańców. Rzeka Kolumbia zapewniała praktycznie nieograniczone zasoby wody. Tama Grand Koulie zapewniała niezawodne dostawy energii elektrycznej, a najbliższe miasto, Seattle, znajdowało się zaledwie 200 metrów dalej. 31 grudnia 1942 roku Matias i jego zespół jednogłośnie zarekomendowali lokalizację Hanford. Generał Leslie Groves zatwierdził ten wybór 7 stycznia 1943 roku.
Jednak przejęcie tych ziem oznaczało wysiedlenie ludzi, którzy mieszkali tam od pokoleń. Około 1500 mieszkańców miast Hanford i White Bluffs, a także członkowie plemienia Wanapam i innych plemion indiańskich, otrzymało nakazy eksmisji na początku 1943 roku. Mieli 30 dni na opuszczenie domów i gospodarstw rolnych.
Rząd zaoferował minimalne odszkodowanie i nie wyjaśnił potrzeby posiadania ziemi. Budowa rozpoczęła się w marcu 1943 roku. W ciągu kilku tygodni 45 000 robotników budowlanych wkroczyło na pustynię. Zbudowali nie tylko reaktory, ale także cały kompleks przemysłowy, zakłady separacji chemicznej, mieszkania dla pracowników, drogi, linie kolejowe i infrastrukturę elektryczną.
Nikt jednak jeszcze w pełni nie rozumiał, że projekt i budowa reaktora ujawnią problemy, których nie dałoby się przewidzieć żadnymi obliczeniami. Projekt reaktora B był dziełem fizyka Eugene’a Vignera i zespołu inżynierów DuPont pod kierownictwem Crawforda Greenowalta. Ta współpraca okazała się kluczowa. Vigner wniósł swoją wiedzę z zakresu fizyki teoretycznej, podczas gdy DuPont czerpał z dziesięcioleci doświadczenia w budowie dużych przemysłowych zakładów chemicznych.
Podstawowym wyzwaniem było to, że elementy paliwowe uranowe musiały znajdować się wystarczająco blisko siebie, aby neutrony z reakcji rozszczepienia mogły wywołać rozszczepienie sąsiednich pierwiastków, tworząc w ten sposób ciągłą reakcję łańcuchową. Musiały jednak znajdować się również wystarczająco daleko od siebie, aby reakcja mogła być kontrolowana i modulowana.
Rozwiązanie znajdowało się w grafitowym sześcianie. Grafit, czysty węgiel zorganizowany w formie krystalicznej, posiadał unikalną właściwość, odkrytą we wcześniejszych eksperymentach: spowalniał szybkie neutrony bez ich pochłaniania. Wolne neutrony znacznie częściej powodowały rozszczepienie uranu-235 lub były pochłaniane przez uran-238, tworząc pluton-239. Grafit działał jak moderator, kontrolując reakcję, jednocześnie umożliwiając jej przebieg.
Projekt zakładał ułożenie bloków grafitu w sześcian o szerokości około 8,5 metra, głębokości podstawy 11 metrów i wysokości 12 metrów. Sześcian ten miał być perforowany 2004 poziomymi otworami, rozmieszczonymi od przodu do tyłu. W otwory te miały być włożone aluminiowe rurki. Wewnątrz rur miały znajdować się cylindryczne bloki paliwa uranowego, osłonięte aluminiową powłoką.
Około 32 sztabki na rurę. Woda z rzeki Kolumbia krążyłaby w rurach, chłodząc uran podczas reakcji jądrowej. Eugene Vner i zespół Met Lab zaproponowali chłodzenie wodne, a inżynierowie z Dupant zgodzili się, że jest to najlepsze rozwiązanie, biorąc pod uwagę ograniczenia techniczne.
System chłodzenia musiał przepompowywać przez reaktor 75 000 galonów wody na minutę, co stanowiło zużycie wody porównywalne z zapotrzebowaniem miasta liczącego 330 000 mieszkańców. To właśnie tutaj złożoność projektu osiągnęła granice możliwości. Bloki grafitu musiały być obrabiane z tolerancją plus/minus 0,005 cala na długości 5000 cali. Skąd taka precyzja? Ponieważ najmniejsza szczelina między blokami groziła ucieczką neutronów, co zakłóciłoby reakcję łańcuchową.
Bloki musiały również charakteryzować się absolutną czystością. Nawet najmniejsze zanieczyszczenia, takie jak bor, absorbowały neutrony i zakłócały reakcję. Specyfikacje grafitu były bezprecedensowe. Dupant podpisał kontrakt z firmami Spear Carbon Company i National Carbon Company na produkcję bloków grafitowych o stopniu czystości, jakiego nigdy wcześniej nie wymagali nieliczni producenci grafitu na świecie.
Proces produkcji polegał na podgrzaniu koksu naftowego do temperatury około 2700°C (5000°F) w specjalistycznych piecach, a następnie obróbce każdego bloku zgodnie z precyzyjnymi specyfikacjami. Standardowe wymiary bloków grafitowych wynosiły 10,6 cm (4,25 cala) na bok i 121,9 cm (48 cali) długości, ale wymagane były specjalne kształty, aby pomieścić kanały rurowe i przejścia prętów sterujących.
Rdzeń reaktora wymagał 2000 ton bloków grafitowych, obrobionych i wywierconych, aby pomieścić aluminiowe rury z 2004 roku. Każdy blok musiał zostać sprawdzony pod kątem czystości poprzez pomiary absorpcji neutronów. Bloki o nawet niskim poziomie absorpcji neutronów zostały odrzucone. Rdzeń reaktora miał być otoczony osłoną biologiczną – masywną betonową konstrukcją o grubości 2,13 metra, mającą pochłaniać promieniowanie i chronić pracowników.
Tarcza ta miała być zamknięta w stalowej obudowie o powierzchni 14 metrów kwadratowych i wysokości 12,5 metra. Największe wyzwanie jednak dopiero miało nadejść: kontrolowanie reakcji łańcuchowej, która, jeśli nie zostanie powstrzymana, ulegnie samozniszczeniu w ciągu kilku sekund. Po uruchomieniu, reakcja łańcuchowa jest nie do zatrzymania. Neutrony powodują rozszczepienie atomów uranu, uwalniając kolejne neutrony, które z kolei rozszczepiają kolejne atomy, uwalniając jeszcze więcej neutronów.
Bez kontroli reakcja przyspieszałaby wykładniczo, aż do stopienia rdzenia. W ciągu kilku sekund system sterowania reaktorem B wykorzystywał trzy różne mechanizmy, z których każdy działał jako mechanizm zapasowy dla pozostałych. Po pierwsze, dziewięć poziomych prętów sterujących ze stali borowej można było wprowadzić do kanałów prostopadłych do rur paliwowych.
Bor pochłania neutrony niezwykle skutecznie. Wsuwanie prętów do środka spowalnia lub zatrzymuje reakcję. Wysuwanie ich przyspiesza ją. Podczas pracy pręty te były ustawiane w taki sposób, aby utrzymać stabilne i kontrolowane tempo reakcji. Poziome pręty miały około 6 metrów długości i były poruszane silnikami elektrycznymi sterowanymi z centralnej sterowni.
Operatorzy mogli regulować położenie prętów sterujących w niewielkich krokach, co pozwalało na precyzyjną kontrolę szybkości reakcji. Dodatkowo, 29 pionowych prętów bezpieczeństwa można było zwolnić do kanałów w górnej części reaktora. Stanowiło to system awaryjny. W przypadku problemu, jeśli reakcja przyspieszyła zbyt gwałtownie, operatorzy mogli zwolnić te pręty, które pod wpływem grawitacji opadały do rdzenia w czasie krótszym niż dwie sekundy, zalewając reaktor materiałem pochłaniającym neutrony i natychmiast zatrzymując reakcję.
Po trzecie, w ostateczności możliwe było zalanie całego reaktora poprzez wstrzyknięcie roztworu soli kadmu do określonych kanałów. To rozwiązanie było ostatecznością, ponieważ zalanie reaktora roztworem kadmu doprowadziłoby do jego trwałego skażenia. Sterownia, znajdująca się w osłoniętym budynku przylegającym do reaktora, była wyposażona w urządzenia znane współczesnym operatorom elektrowni jądrowych.
Tarcze wskazywały poziomy strumienia neutronów w różnych punktach rdzenia. Termometry monitorowały temperaturę wody chłodzącej. Rejestratory graficzne stale dokumentowały szybkość reakcji, tworząc trwały zapis pracy reaktora. System chłodzenia był równie zaawansowany. Woda rzeczna wpływała do reaktora rurami zasilającymi o dużej średnicy.
Pompy elektryczne tłoczyły wodę przez kolektory dystrybucyjne zasilające rury reaktora 2004. Woda wpływała do reaktora mając temperaturę około 20°C, a wypływała w temperaturze zbliżonej do 95°C, niosąc ze sobą ogromne ciepło generowane w procesie rozszczepienia jądrowego. Budowa rdzenia grafitowego rozpoczęła się w marcu 1944 roku. Robotnicy, w większości nieświadomi, że budują reaktor jądrowy, układali bloki zgodnie z precyzyjnymi planami, rzekomo pod pretekstem budowy instalacji pilotażowej nowego procesu chemicznego.
Bezpieczeństwo było priorytetem. Teren stale patrolowali uzbrojeni strażnicy. Robotnicy mieli przydzielone konkretne zadania, więc nikt nie mógł zrozumieć całego systemu. Prace trwały bez przerwy. Każda warstwa grafitu musiała zostać skontrolowana i zmierzona przed przystąpieniem do nakładania kolejnej. Do końca sierpnia 1944 roku rdzeń grafitowy był gotowy i zainstalowano aluminiowe rury o średnicy 2004 mm, niezbędne do procesu.
13 września 1944 roku, pod bezpośrednim nadzorem Henriego Fermy’ego, robotnicy rozpoczęli załadunek bloków paliwa uranowego do reaktora. Każdy blok ważył około 3,6 kg. Załadunek kontynuowano ostrożnie przez kolejne dni. Wieczorem 26 września 1944 roku nadszedł decydujący moment. Wśród naukowców obecnych przy rozruchu reaktora znajdowały się jedne z najważniejszych postaci Projektu Manhattan.
Obecni byli Enrio Fairmy, Eugene Wagner, szef zespołu projektującego reaktor, John Marshall, członek zespołu FM, John Wheeler oraz Crawford Greenowalt, dyrektor techniczny Projektu Manhattan w firmie Dupant. Sekwencja rozruchu rozpoczęła się ostrożnie około godziny 23:00. Pręty sterujące powoli wycofywały się z rdzenia. Detektory neutronów odnotowały rosnącą aktywność.
Reakcja łańcuchowa miała się rozpocząć. Dokładnie o 22:48, 26 września 1944 roku, reaktor B osiągnął stan krytyczny, uruchamiając samowystarczalną reakcję łańcuchową. Niecałe dwa lata po eksperymentalnej demonstracji Ferma w Chicago, reaktor na skalę komercyjną został pomyślnie uruchomiony. W ciągu następnych kilku godzin operatorzy stopniowo zwiększali moc, wycofując pręty regulacyjne.
Do północy reaktor produkował kilka megawatów energii cieplnej. Wszystko zdawało się działać idealnie. Rdzeń grafitowy zachował integralność strukturalną pomimo rosnących temperatur. System chłodzenia działał bez zarzutu, pompując 75 000 galonów (ok. 290 000 litrów) gazu na minutę przez rury 2004. Do wczesnych godzin porannych 27 września produkcja energii znacznie wzrosła.
Inżynierowie byli zachwyceni. Reaktor działał. Crawford Greenowalt, kierownik projektu w DuPont, pozostał w sterowni, aby monitorować jego postęp. Nagle nastąpiło nieoczekiwane zdarzenie: reakcja zaczęła zwalniać. Bez żadnej korekty położenia prętów sterujących strumień neutronów spadł. W ciągu kilku godzin reakcja łańcuchowa całkowicie ustała.
Operatorzy cofnęli pręty sterujące, próbując ponownie uruchomić reakcję. Działało to przez kilka godzin, po czym reakcja ponownie ustała. Coś zatruwało reaktor, pochłaniając neutrony i zatrzymując reakcję łańcuchową. Greenalt pozostał w pobliżu reaktora do godziny 2:00 w nocy, próbując rozwiązać zagadkę. Problemem było zatrucie ksenonem-135.
John Wheeler, młody fizyk, który brał udział w projektowaniu reaktora, przewidział taką ewentualność. Na etapie projektowania nalegał na dodanie 504 dodatkowych kanałów rurowych, co wykraczało poza szacunki. Inżynierowie DuPont zgłaszali obawy dotyczące tych dodatkowych kosztów, ale Wheeler pozostał nieugięty.
W fizyce jądrowej istniało zbyt wiele niewiadomych, a margines bezpieczeństwa był niezbędny. Jego ostrożność okazała się kluczowa. Wheeler podejrzewał ksenon-135, produkt rozszczepienia, który niezwykle skutecznie pochłania neutrony. Podczas pracy reaktor wytwarzał ksenon-135, ale jego okres półtrwania wynosił zaledwie 9,2 godziny. Wheeler postawił hipotezę, że podczas pracy ksenon-135 akumulował się aż do osiągnięcia stanu równowagi, w którym produkcja równała się rozpadowi.
Po wyłączeniu reaktora ksenon-135 nadal powstaje w wyniku rozpadu innych produktów rozszczepienia, zwłaszcza jodu-135, ale nie jest już spalany przez neutrony. Jego stężenie znacznie wzrasta, zatruwając reaktor. Rozwiązaniem było załadowanie większej ilości paliwa uranowego do dodatkowych kanałów rurowych, o które wnioskował Wheeler.
Dodatek uranu nasilił reakcje rozszczepienia, generując w ten sposób więcej neutronów, co wystarczyło do zrównoważenia absorpcji ksenonu-135. W ciągu następnych 48 godzin załadowano dodatkowe rury paliwowe. 29 września, po dodaniu paliwa, reaktor został ponownie uruchomiony, a jego moc stopniowo wzrastała, aż do osiągnięcia maksymalnej wydajności. W lutym 1945 roku reaktor B osiągnął nominalną moc cieplną 250 megawatów.
Wytwarzał znaczne ilości plutonu-239. Nikt jednak nie wiedział jeszcze, że kryzys ksenonowy ujawni fundamentalną lekcję inżynierii w warunkach niepewności. Gdy reaktor B osiągnął stabilność operacyjną na poziomie 250 megawatów, pracował nieprzerwanie przez miesiące.
Produkcja plutonu stanowiła jednak tylko połowę wyzwania. Paliwo uranowe musiało być okresowo usuwane, a pluton ekstrahowany chemicznie – proces niemal tak niebezpieczny, jak sam reaktor. System ładowania paliwa został zaprojektowany tak, aby można go było zdalnie sterować. Pracownicy stali na platformie z przodu reaktora, chronieni przez masywne ekrany wypełnione wodą i grube betonowe bariery.
Za pomocą długich prętów ze specjalnymi uchwytami mogli wkładać nowe sztabki uranu do przedniej części rury. W miarę wkładania nowych sztabek, te napromieniowane, które przez miesiące pochłaniały neutrony w rdzeniu reaktora, były wyrzucane z tyłu i spadały do 12-metrowego kanału wodnego. Te napromieniowane sztabki były niezwykle radioaktywne; bezpośrednia ekspozycja mogła spowodować śmiertelną dawkę promieniowania w ciągu kilku sekund.
Sztabki pozostawały zanurzone w kanałach chłodzących przez kilka tygodni, co pozwoliło na rozproszenie się najbardziej intensywnej i krótkotrwałej radioaktywności. Po schłodzeniu załadowano je do silnie opancerzonych kontenerów i przetransportowano do oddalonych o kilka kilometrów zakładów separacji chemicznej. Te ogromne zakłady, zwane Zakładami T i Zakładami B, przeprowadzały jeden z najbardziej złożonych procesów chemicznych, jakie kiedykolwiek próbowano przeprowadzić na skalę przemysłową, w celu oddzielenia plutonu od uranu i produktów rozszczepienia.
Proces separacji polegał na rozpuszczeniu paliwa we wrzącym kwasie azotowym, a następnie na serii etapów ekstrakcji chemicznej w celu wyizolowania plutonu. Cała operacja musiała być przeprowadzana zdalnie za pomocą manipulatorów robotycznych, monitorowanych przez grube okna z ołowianego szkła, ponieważ jakikolwiek dostęp do komór procesowych byłby natychmiast zagrożony. Do lutego 1945 roku, zaledwie pięć miesięcy po osiągnięciu pełnej mocy, reaktor B i dwa siostrzane reaktory, reaktor D i reaktor F, które rozpoczęły pracę odpowiednio 17 grudnia 1944 roku i 15 lutego 1945 roku, produkowały pluton w wystarczającym tempie.
Aby wyprodukować wiele rdzeni bomb, trzy reaktory pracowały z pełną mocą (250 megawatów) do 8 marca 1945 roku. W kwietniu kilogramy plutonu dostarczono do Los Alamos w Nowym Meksyku, gdzie został on przetworzony na rdzenie bomb. Pierwsza bomba plutonowa przetestowana w elektrowni Trinity 16 lipca 1945 roku zawierała pluton z Hanford.
Trzy tygodnie później, 9 sierpnia 1945 roku, druga bomba plutonowa wyprodukowana w Hanford eksplodowała nad Nagasaki w Japonii. Wojna na Pacyfiku zakończyła się sześć dni później. Reaktor B działał nieprzerwanie do 1968 roku, produkując pluton przez 24 lata. W tym czasie ustanowił fundamentalne zasady projektowania dla wszystkich kolejnych reaktorów produkcyjnych budowanych przez Stany Zjednoczone, Związek Radziecki, Wielką Brytanię, Francję i Chiny.

Innowacje techniczne opracowane w Hanford wywarły ogromny wpływ na cywilną energetykę jądrową. Zasada wykorzystania wody zarówno jako nośnika ciepła, jak i środka do kontrolowania szybkości reakcji stała się standardem w większości komercyjnych reaktorów jądrowych. Systemy prętów regulacyjnych, mechanizmy bezpieczeństwa awaryjnego i technologie zdalnego sterowania wywodzą się z oryginalnych projektów Hanford.
Reaktor był moderowany grafitem i chłodzony wodą w układzie otwartym, zasilanym bezpośrednio z rzeki Kolumbia. Początkowe natężenie przepływu wynosiło około 27 000 galonów na minutę, później wzrosło do 75 000 galonów na minutę podczas pracy z pełną mocą. Inżynierowie obliczyli, że nawet minutowa przerwa w ciągłym przepływie wody spowodowałaby katastrofalne przegrzanie grafitu.
Jednak dziedzictwo reaktora B jest złożone. Wytwarzany przez niego pluton umożliwił produkcję broni jądrowej, która zakończyła II wojnę światową, ale zapoczątkował również wyścig zbrojeń w okresie zimnej wojny. W latach 1945–1968 dziewięć reaktorów produkcyjnych w Hanford wyprodukowało wystarczającą ilość plutonu do produkcji ponad 60 000 sztuk broni jądrowej. Konsekwencje dla środowiska były katastrofalne.
Odpady radioaktywne pochodzące z produkcji plutonu są nadal składowane w Hanford, co stanowi jedno z największych wyzwań w zakresie oczyszczania środowiska w historii Ameryki. Na terenie składowiska znajduje się 56 milionów galonów odpadów radioaktywnych i chemicznych, składowanych w 177 podziemnych zbiornikach. Operacje dekontaminacji rozpoczęły się w 1989 roku i trwają do dziś. Zakończenie całkowitego oczyszczania terenu planowane jest na 2016 rok, a jego koszt wyniesie ponad 100 miliardów dolarów.
Obecnie Reaktor B jest Narodowym Zabytkiem Historycznym i częścią Narodowego Parku Historycznego Projektu Manhattan. Jest to jedyny reaktor Projektu Manhattan, który można zwiedzać z przewodnikiem. Budynek reaktora jest w zadziwiająco dobrym stanie. Rdzeń grafitowy nadal znajduje się na swoim miejscu, a jego konstrukcja, mimo upływu 80 lat, pozostaje nienaruszona.
W sterowni zachowała się oryginalna aparatura. Wskaźniki strumienia neutronów, rejestratory temperatury i wskaźniki położenia prętów regulacyjnych pozostały nienaruszone od czasu, gdy reaktor wyprodukował historyczny pluton. Zegar w sterowni zatrzymał się na godzinie 22:48, czyli 26 września 1944 roku, kiedy reaktor B osiągnął stan krytyczny, stając się pierwszym na świecie reaktorem produkującym pluton na dużą skalę.
Prawdziwa lekcja płynąca z Reaktora B nie dotyczy ani broni jądrowej, ani energii jądrowej. Chodzi o inżynierię stworzoną w ekstremalnie trudnych warunkach, przy niepełnej wiedzy. Zespół fizyków i inżynierów, dysponując ograniczoną wiedzą z zakresu fizyki jądrowej, zbudował rewolucyjną maszynę. Użyli materiałów o niespotykanej dotąd czystości, pracowali na niespotykaną dotąd skalę i rozwiązali problemy, których nie mogli przewidzieć.
Ich sukces opiera się na wrodzonej redundancji systemu. Nacisk Johna Wheelera na dodanie 504 dodatkowych kanałów paliwowych uratował cały projekt w przypadku zatrucia ksenonem. Bez tego marginesu bezpieczeństwa reaktor B uległby awarii, kosztując 150 milionów dolarów, nie będąc w stanie pokonać absorpcji neutronów przez ksenon-135. Ich sukces opiera się na połączeniu teorii z praktycznym doświadczeniem inżynierskim.
Eugene Wigner wniósł swoją wiedzę z zakresu fizyki. Crawford Greenwalt i zespół Dupanta wnieśli swoje doświadczenie przemysłowe. Żadna z grup nie byłaby w stanie osiągnąć sukcesu samodzielnie. Ich sukces polegał na umiejętności uwzględnienia niepewności i przewidywania nieprzewidzianych trudności. Projekt uwzględniał marginesy bezpieczeństwa znacznie większe niż sugerowałyby obliczenia.
Liczne redundantne systemy bezpieczeństwa chroniły przed potencjalnymi awariami. Konstrukcje obudowy bezpieczeństwa były znacznie przewymiarowane. Każde z tych zabezpieczeń okazało się niezbędne w obliczu nieprzewidzianych problemów. Ten 1200-tonowy grafitowy sześcian reprezentował znacznie więcej niż prosty reaktor jądrowy: ucieleśniał radykalnie nowe podejście inżynieryjne.
Projektowanie systemów do produkcji materiałów nieistniejących w naturze. Opanowanie procesów, które wcześniej nie podlegały kontroli. Rozwiązywanie problemów, z którymi nigdy wcześniej się nie zetknięto. Sztabki uranu podawane do reaktora B były w istocie rafinowanym metalem. Atomy plutonu-239, które powstały w wyniku tego procesu, nigdy nie występowały w mierzalnych ilościach w ciągu 4 miliardów lat istnienia Ziemi.
Reaktor nie tylko przetwarzał materię, ale także przekształcał ją na poziomie atomowym, tworząc nowe pierwiastki poprzez precyzyjną manipulację reakcjami jądrowymi. Wszystkie współczesne technologie jądrowe, od produkcji izotopów medycznych po elektrownie jądrowe i radioizotopowe generatory termoelektryczne do eksploracji głębokiego kosmosu, wywodzą się bezpośrednio z zasad inżynierii opracowanych w Hanford.
Jeśli Twoją pasją jest znajdowanie inżynieryjnych rozwiązań dla najbardziej złożonych problemów, zasubskrybuj ten kanał. Zgłębiamy wyzwania techniczne i pomysłowe rozwiązania, które ukształtowały historię, koncentrując się na tym, jak rzeczy faktycznie działają, a nie na samych faktach. Wszystkie informacje prezentowane w naszych filmach są weryfikowane z dokumentami historycznymi, ponieważ Twoje zaufanie do rzetelnych informacji jest kluczowe.
W przyszłym tygodniu przyjrzymy się kolejnemu cudowi inżynierii Projektu Manhattan: maszynom Kutron w Oakidge w stanie Tennessee. Maszyny te wykorzystywały silne elektromagnesy do rozdzielania izotopów uranu atom po atomie. Produkcja tych magnesów wymagała tak dużej ilości miedzi, że armia amerykańska musiała pożyczyć 14 700 ton srebra z amerykańskiego Skarbu Państwa, aby owinąć magnesy.
Ta historia zgłębia niedobór materiałów, wyzwania związane ze stabilnością pola magnetycznego oraz to, jak absolwentki fizyki i chemii stały się głównymi operatorkami tych niezwykle skomplikowanych maszyn. Zostaw komentarz. Jakie inne wyzwania inżynieryjne Projektu Manhattan chciałbyś, aby zostały omówione? Obiekty dyfuzji gazowej, aparatura na poligonie Trinity oraz rozwój soczewek implozyjnych.
Powiedz mi, jakie problemy techniczne chciałbyś, aby zostały rozwiązane. 12 200-tonowy grafitowy sześcian Reaktora B jest teraz dowodem na to, co można osiągnąć, gdy błyskotliwe umysły godzą się z niepewnością, uwzględniają marginesy bezpieczeństwa i łączą wiedzę teoretyczną z praktycznymi umiejętnościami inżynierskimi. Dziękuję za uwagę. Do zobaczenia wkrótce!
Uwaga: Część treści została stworzona z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (AI i ChatGPT), a następnie autor poddał ją kreatywnej edycji, aby lepiej oddać kontekst historyczny i ilustracje. Życzę fascynującej podróży w odkrywaniu tych cudów!

Để lại một bình luận