Co powiedział Churchill, gdy Patton pokonał 150 km w 36 godzin i uratował 1200 ludzi nad Renem
22 marca 1945 r. Ren, Niemcy. Wojna w Europie wkraczała w końcową fazę. Armie alianckie posuwały się w głąb Niemiec od zachodu. Armia Czerwona nacierała od wschodu. Trzecia Rzesza chyliła się ku upadkowi. Niemcy jednak nie poddali się bez walki.
Walczyli z desperacką zaciekłością, zmuszając aliantów do płacenia za każdy kilometr. Na wschodnim brzegu Renu życie straciło 1200 amerykańskich żołnierzy. Grupa Operacyjna BAM, składająca się głównie z 314. Pułku Piechoty, przekroczyła Ren trzy dni wcześniej w ramach marszu Trzeciej Armii do Niemiec.
Ich misją było zdobycie przyczółka i utrzymanie go do czasu nadejścia posiłków. Coś jednak poszło nie tak. Siły niemieckie były silniejsze, niż przewidywał wywiad i planowały kontrataki. Otoczyły Grupę Operacyjną BAM z trzech stron i zepchnęły Amerykanów do Renu. Z rzeką za plecami i nadciągającymi Niemcami, 120 żołnierzy znalazło się w pułapce.
Pułkownik James Pulk, dowódca grupy bojowej, oceniał sytuację z prowizorycznego stanowiska dowodzenia w zbombardowanym domu. Amunicja się kończyła. Zapasy żywności były prawie wyczerpane, zapasy medyczne były na wyczerpaniu, a niemiecka artyleria nieustannie ostrzeliwała ich pozycje. Skontaktował się ze swoim radiooperatorem.
Wyślij wiadomość do dywizji. Grupa bojowa otoczona. Niemcy atakują z północy, wschodu i południa. Ren blokuje nam odwrót. Amunicji jest niewiele. Straty rosną. Natychmiast poproś o posiłki, w przeciwnym razie zostaniemy zasypani. Wiadomość została wysłana w 14 Armans, ale dotarła do kwatery głównej 3. Armii w ciągu kilku minut 22 marca, a następnie została przekazana do SHA (Naczelnej Kwatery Głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych), dowództwa Eisenhowera.
W SHA oficerowie sztabowi zebrali się wokół map i omówili różne opcje. Sytuacja była jasna: 1200 amerykańskich żołnierzy zostało uwięzionych głęboko na terytorium niemieckim. Ich ratunek wymagałby poważnej operacji. Generał Omar Bradley, dowódca 12. Grupy Armii, przewodniczył nadzwyczajnemu narady. „Panowie, sytuacja jest krytyczna”.
Grupa bombowców jest okrążona. Mogą mieć 48 godzin, zanim zostaną zniszczeni. Potrzebujemy planu ratunkowego. Oficer logistyki wskazał na mapę. „Panie, grupa bombowców znajduje się tutaj, około 150 km w głąb terytorium Niemiec. Aby zorganizować odpowiedni konwój z pomocą z wystarczającą liczbą żołnierzy, zaopatrzenia i wsparcia artyleryjskiego, potrzebujemy co najmniej czterech dni”.
„Nie macie czterech dni” – powiedział Bradley. „A co ze zrzutem lotniczym, zaopatrzeniem i amunicją? Pogoda jest krytyczna, proszę pana, i nawet z zaopatrzeniem nadal będą okrążeni. Musimy wydostać się z niemieckiego kotła”. Inny oficer zasugerował: „A co, jeśli wyślemy batalion? Szybko, lekko, przebijemy się”. Zbyt ryzykowne.
Batalion można by odciąć równie łatwo, co Task Force Bomb. Potrzebujemy przytłaczającej siły, aby zagwarantować sukces”. Debata trwała dalej. Cztery dni na zorganizowanie właściwej akcji ratunkowej. Ale Task Force Bomb nie miała czterech dni. Czas uciekał. Tymczasem w kwaterze głównej Trzeciej Armii, 200 km dalej, generał porucznik George S. Patton Jr.
Patton otrzymał ten sam briefing. Stał przy dużym stole z mapami, studiując pozycje. Jego szef sztabu, generał Hugh Gaffy, wskazał na lokalizację Task Force Bomb. „Panie, są tu otoczeni. Sha planuje akcję ratunkową, ale jej zorganizowanie zajmie od czterech do pięciu dni”. Patton zmierzył odległość palcami.
150 km od naszych obecnych pozycji do grupy bombowej. Ile czasu im zostało? Wywiad szacuje, że mogą utrzymać się przez około 48 godzin. Potem Niemcy ich pokonają. Patton policzył w pamięci. 150 km. Jego dywizje pancerne mogłyby pokonać ten dystans w co najmniej trzy dni, zgodnie ze standardową doktryną.
Ostrożni dowódcy zarezerwowaliby cztery lub pięć dni, na wszelki wypadek. Ale Patton nie był ani konwencjonalnym, ani ostrożnym dowódcą. „Możemy tam być w 36 godzin” – powiedział Patton. W sali zapadła cisza. Wszyscy oficerowie wpatrywali się w niego. Gaffy powiedział z namysłem: „Panie, to 150 kilometrów przez terytorium wroga. Aby pokonać ten dystans w 36 godzin, musielibyśmy jechać z maksymalną prędkością bez zatrzymywania się i właśnie to zrobimy”.
Panie, Niemcy stawią opór. Będziemy musieli przebić się przez kilka pozycji obronnych. Więc będziemy się przebijać bez zatrzymywania. Utrzymamy natarcie. Inny oficer sztabowy zaprotestował: Generale, doktryna nakazuje metodyczny natarcie z zabezpieczonymi flankami. Jeśli będziemy pędzić przez terytorium niemieckie w tym tempie, narazimy się na kontratak.
Patton zwrócił się do niego. Doktryna nakazuje również, że nie możemy zostawić na śmierć stu czy dwustu amerykańskich żołnierzy, podczas gdy omawiamy logistykę. Szybkość jest naszą bronią. Niemcy nie będą mieli czasu na zorganizowanie oporu, jeśli będziemy poruszać się wystarczająco szybko. Ale, panie, nie ma dyskusji. Ruszamy z tym. Zmobilizuj 4. Dywizję Pancerną. Dowództwo Bojowe A poprowadzi.
Wyruszycie jutro o świcie. Trasa prowadzi prosto i bezbłędnie do Task Force Bomb. Bez objazdów, bez opóźnień. Wszelkie niemieckie jednostki blokujące drogę zostaną zniszczone. Wszystkie inne zostaną ominięte. W porządku, panie. Czy powinniśmy poprosić Sha o pozwolenie? Patton uśmiechnął się chłodno. Przez Gdy Sha udzieli pozwolenia, Task Force Bomb przejdzie do historii.
Nie prosimy o pozwolenie. Prowadzimy akcję ratunkową. A teraz start! Załoga pospiesznie przygotowała rozkazy. Patton odwrócił się z powrotem do mapy i śledził trasę swojej kolumny czołgów. 150 km przez terytorium niemieckie w 36 godzin. To było śmiałe, ryzykowne. Niektórzy nazwaliby to lekkomyślnością, ale Rafen powiedział: 200 ludzi zginie, jeśli nikt nie podejmie tego ryzyka.
Tego wieczoru Patton odwiedził 4. Dywizję Pancerną, która miała dowodzić akcją ratunkową. Zwrócił się do zgromadzonych dowódców czołgów, kapitanów i majorów, którzy mieli zrealizować jego plan. „Panowie, teraz poproszę was o zrobienie czegoś, co według każdego podręcznika taktycznego jest niemożliwe. Przejdziecie 150 kilometrów przez terytorium wroga w 36 godzin”.
„Nie zatrzymacie się, aby zabezpieczyć pozycje. Nie zatrzymacie się, aby przełamać opór. Zatrzymacie się tylko po to, aby usunąć przeszkody blokujące wam drogę. Ominiecie wszystko inne”. Zatrzymał się i spojrzał im w twarze. Młodzi mężczyźni, wyczerpani miesiącami walk, po raz kolejny stanęli przed niemożliwym zadaniem. Jedna dwudziesta amerykańskich żołnierzy utknęła nad Renem.

Brakuje im amunicji, żywności i czasu. Jeśli nie dotrzemy do nich w ciągu 36 godzin, zostaną wymordowani. To jest nie do zniesienia. Dlatego dokonamy niemożliwego. Dotrzemy do nich i sprowadzimy ich do domu. Dowódca czołgu zapytał: „Panie, co jeśli napotkamy silny opór? To go pokonajcie i idźcie dalej”.
Twoim zadaniem nie jest walka z armią niemiecką. Twoim zadaniem jest dotarcie do Grupy Bojowej Bomb. Szybkość jest ważniejsza niż bezpieczeństwo. Dynamika jest ważniejsza niż ostrożność. Macie jakieś pytania? Nikt nic nie powiedział. Wiedzieli, że to ryzyko, ale Patton był gotów je podjąć. Dobrze. Wylatujecie za pięć godzin. Bezpiecznej podróży, panowie.
Tej nocy Patton napisał w swoim dzienniku: „Sha planuje operację ratunkową, która potrwa cztery dni. Grupa Operacyjna Bal zostanie zniszczona za dwa dni. Dlatego rozpoczynam własną operację. 150 km w 36 godzin. Oficerowie myślą, że oszalałem. Niemcy pomyślą, że oszalałem. Dobrze. Szaleństwo wygrywa wojny”. O północy wydano ostateczne rozkazy 4. Dywizji Pancernej.
Kolumna ratunkowa miała składać się z 53 czołgów Sherman, 28 półgąsienicowych pojazdów z piechotą, wsparciem artyleryjskim i pojazdami zaopatrzeniowymi. Łącznie około 1500 ludzi – stosunkowo niewielka siła jak na tak głęboką penetrację terytorium wroga. Patton liczył jednak na szybkość, a nie na siłę. Niemcy nie byliby w stanie zareagować, gdyby kolumna posuwała się wystarczająco szybko.
O godzinie 4:00 rano 23 marca załogi czołgów zostały wybudzone. Silniki zostały uruchomione, a ostatnie kontrole zostały zakończone. Kolumna formowała się w ciemności. O 4:55 Patton dotarł do punktu odlotu. Kroczył wzdłuż kolumny czołgów i zwrócił się do załóg: „Przejdziecie do historii. Spieszcie się. Uderzajcie mocno. Zabierzcie naszych chłopców do domu”.
Dokładnie o 5:00 rano czołg prowadzący przekroczył linię startu. Akcja ratunkowa się rozpoczęła. Patton stał i patrzył, jak kolumna znika w blasku świtu. Jego sztab stał niespokojnie obok niego. Generał Gaffy szepnął: „Panie, jeśli to się nie powiedzie, Sha pozbawi pana dowództwa”. Patton nie spuszczał wzroku z drogi.
Jeśli to się nie powiedzie, 1200 ludzi zginie. Moja kariera jest niczym w porównaniu z tym. Teraz musimy dopilnować, żeby nic się nie stało. 23 marca 1945 roku, godzina 5:00 rano, Niemcy Wschodnie. Kolumna ratunkowa 4. Dywizji Pancernej niczym włócznia wdzierała się na tereny okupowane przez Niemców. Na czele szły pięćdziesiąt trzy czołgi Sherman, a za nimi transportery półgąsienicowe z piechotą, pojazdami zaopatrzeniowymi z paliwem i amunicją oraz działami samobieżnymi do wsparcia ogniowego.
Kolumnę prowadził podpułkownik Kraton Abrams, dowódca Dowództwa Bojowego B. Abrams był jednym z najbardziej agresywnych oficerów Pattona, dowódcą czołgu, który stawiał na szybkość, siłę i przytłaczającą siłę ognia. Rozkazy Pattona dla Abramsa były jasne: 150 km w 36 godzin. Nie zatrzymywać się. Nie przegrupowywać się.
Dotrzeć do bomby grupy uderzeniowej, zanim Niemcy ją zniszczą. Abrams przekazał te rozkazy dowódcom swoich batalionów. Maksymalna prędkość. Zaatakujemy tylko to, co stanie nam na drodze. Ominiemy wszystko inne. Nie jesteśmy tu po to, by podbijać terytorium. Jesteśmy tu po to, by ratować życie. Konwój poruszał się z prędkością 25 km/h – szybko jak na pojazdy opancerzone na wyboistych drogach, ale niewystarczająco szybko, jak na harmonogram Pattona.
Abramsy przyspieszyły, osiągając prędkość 30 km/h, a w terenie otwartym 35 km/h. O 7:30 rano kolumna napotkała pierwszy opór. Niemiecka blokada drogowa, dwa działa przeciwpancerne i okopana piechota zablokowały główną drogę. Standardowa doktryna wymagała zatrzymania się, rozstawienia piechoty, ostrzału pozycji artylerią, a następnie ataku. Ten proces miał zająć od jednej do dwóch godzin. Abramsy się nie zatrzymały.
Nadał przez radio swojemu czołgowi prowadzącemu rozkaz, by ich wyprzedził. Kolumna Shermanów się nie zatrzymała. Otworzyli ogień, przejeżdżając obok. Z działami 75 mm i karabinami maszynowymi kalibru 50, szarżowali prosto na blokadę drogową. Niemieckie działa przeciwpancerne zdążyły oddać dwa strzały, zanim zostały zmiażdżone przez gąsienice Shermanów. Piechota rzuciła się do ucieczki we wszystkich kierunkach. Całe starcie trwało cztery minuty.
Kolumna kontynuowała natarcie. O godzinie 9:00 rano, po czterech godzinach misji, pokonali 40 km. Abrams spojrzał na mapę. Zostało 110 km. Pozostało 32 godziny. Byli nieco przed czasem, ale niemiecki opór narastał. Przechwycone transmisje radiowe wskazywały, że niemieccy dowódcy gorączkowo próbowali ocenić sytuację. Duża amerykańska kolumna czołgów posuwała się z dużą prędkością, ale nie mogła precyzyjnie określić celu. Zalecono natychmiastowe wzmocnienie pozycji obronnych.
Zanim niemieccy dowódcy zidentyfikowali sektory wymagające posiłków, amerykańska kolumna już przez nie przeszła. O godzinie 11:00 kolumna Abramsa dotarła do małego niemieckiego miasteczka Mulehousen, położonego przy jedynej przejezdnej drodze na wschód. Wywiad wskazywał na obecność w miasteczku wojsk niemieckich, prawdopodobnie kompanii piechoty, a być może także czołgów.
Doktryna ponownie nakazywała zatrzymanie się, zajęcie pozycji i systematyczne zabezpieczanie miasta. Miało to zająć godziny. Abrams wysłał przez radio do swoich dowódców: „Cała prędkość przez środek! Strzelać do wszystkiego, co się rusza!”. Kolumna Shermanów dotarła do Mulehousen z prędkością 35 km/h. Niemcy w budynkach otworzyli ogień z karabinów maszynowych i pocisków przeciwpancernych.
Dwa Shermany zostały trafione i unieruchomione. Pozostałych 51 kontynuowało jednak natarcie, ostrzeliwując mijane budynki. Miasto rozciągało się na 5 km. Kolumna przejechała przez nie w ciągu dziewięciu minut. Za nimi w Muhausen panował chaos: budynki płonęły, a niemieccy żołnierze byli oszołomieni szybkością i siłą natarcia. Abrams jednak nie martwił się o Muhausen.
Skupił się na Grupie Zadaniowej Bal, która była wciąż 90 km przed nimi. Po 130 godzinach, osiem godzin po rozpoczęciu misji, paliwo się kończyło. Shermany zużywały benzynę w niewiarygodnym tempie; jechały z dużą prędkością, ich silniki pracowały bez przerwy, a zbiorniki opróżniały się szybciej niż planowano. Abrams nadał przez radio dowództwo Pattona: Brak paliwa. Potrzebujemy zapasów.
Reakcja Pattona była natychmiastowa. Przejąć niemieckie paliwo. Nie zatrzymywać się. O 14:30 zwiad zauważył niemiecki magazyn zaopatrzenia 3 km od głównej drogi. Czołg Abrams wysłał pluton do ataku. W ciągu 15 minut opanowali obóz, zabili strażników i znaleźli dokładnie to, czego potrzebowali: 5000 litrów oleju napędowego.
Pluton dołączył do głównego konwoju i dostarczył paliwo. Konwój tankował w trakcie jazdy. Ciężarówki z zaopatrzeniem jechały obok czołgów, a załogi podłączały węże w miarę kontynuowania jazdy. Było to niebezpieczne, nieefektywne i dokładnie takie, jakiego potrzebowali. Po 18 godzinach, 13 godzinach od rozpoczęcia misji, pokonali 80 km, a do końca pozostało 70 km i 23 godziny.
Wciąż trzymali się planu, choć ledwo. Jednak wyczerpanie stawało się coraz większym problemem. Załogi czołgów były w akcji od 13 godzin bez przerwy. Kierowcy zmagali się ze zmęczeniem. Błędy wynikające z wyczerpania piętrzyły się. Czołgi zjeżdżały z drogi, pojawiały się błędy w nawigacji. Abrams wiedział, że jego ludzie potrzebują odpoczynku, ale wiedział również, że każda godzina odpoczynku przybliżała ich do pewnej śmierci w nalotach bombowych.
Powiadomił przez radio swoich dowódców. Zmiana kierowcy, pilot przejmuje dowodzenie. Strzelcy i ładowniczy rotacyjnie się zmieniali, ale czołgi wciąż szły. My szliśmy dalej. To było brutalne, ale konieczne. Zapadła noc. Kolumny włączyły światła do minimum, tylko na tyle, by uniknąć kolizji. Przejazd przez terytorium wroga nocą był niezwykle niebezpieczny, ale zatrzymanie się nie wchodziło w grę.
O 10:22 rano, po 17 godzinach misji, napotkali najsilniejszy opór. Niemiecki oddział pancerny, liczący około 20 czołgów Panther, zajął pozycję obronną po drugiej stronie autostrady. Pantery przewyższały Shermany niemal pod każdym względem: lepszy pancerz, lepsze działo, lepsza optyka. W walce bezpośredniej 20 Panter mogłoby zniszczyć całą kolumnę Abramsa.
Abrams nie podjął jednak otwartej walki. Podzielił kolumnę. Jedna jej część miała zaatakować Pantery czołowo i unieruchomić je. Druga część miała zatoczyć szeroki łuk, ominąć pozycję i kontynuować natarcie w kierunku Task Force Bomb. To była przemyślana gra. Poświęcił połowę swoich sił, aby uratować drugą połowę, zakładając, że okrążająca jednostka dotrze do Grupy Bojowej Bomb, zanim Niemcy zorientują się w sytuacji.
Bitwa rozpoczęła się o 22:15. W nocnej bitwie dwadzieścia sześć Shermanów zmierzyło się z dwudziestoma Panterami. Błyski wylotowe rozświetlały ciemność. Pociski przeciwpancerne świstały. Pantery płonęły. Podczas gdy trwała ta bitwa, pozostałe dwadzieścia siedem Shermanów skręciło 10 kilometrów na południe, całkowicie omijając starcie, i kontynuowało marsz na wschód. O 23:30 bitwa dobiegła końca.
Czternaście Shermanów i jedenaście Panter zostało zniszczonych. Pozostałe Shermany wycofały się; ich misja została wypełniona. Zyskały czas dla nacierających sił. Abrams, dowodzący nacierającą grupą, nadał przez radio do atakujących: „Dobrze. Wróćcie do bazy jak najszybciej. Ruszamy do celu”. Jego siły skurczyły się do 27 czołgów, ale znajdowały się zaledwie 40 km od grupy bombowców i miały 16 godzin zapasu.
O godzinie 2:00 nad ranem 24 marca, po 21 godzinach misji, niemieckie radio zasygnalizowało panikę. Amerykańska kolumna czołgów wkroczyła do sektora Rin. Cel był niejasny. Wszystkie dostępne siły zostały skierowane, aby przechwycić czołg. Jednak niemiecka odpowiedź była zbyt powolna. Zanim przybyły posiłki, kolumna Abramsa przekroczyła już niemieckie sektory.
O godzinie 6:00 rano Ziggro, po 25 godzinach misji, rozpoznanie zgłosiło kontakt wzrokowy z pozycjami Grupy Bombowej. Znajdowały się one w odległości 15 km. Abramsy przyspieszyły do 40 km/h podczas ostatecznego podejścia. Załogi czołgów, wyczerpane do granic wytrzymałości, zmobilizowały ostatnie rezerwy sił, wiedząc, że są blisko celu. O 8:00 rano zobaczyli dym z niemieckiej artylerii ostrzeliwującej obwód Grupy Bojowej Bomb.
O 8:30 rano czołgi Abramsa dotarły do wzniesienia i rozejrzały się po polu bitwy. Grupa Bojowa Bomb okopała się wokół małej wioski. Niemieckie oddziały, wielkości mniej więcej batalionu, otoczyły ich z trzech stron. Rzeka Ryan zablokowała czwartą. Abrams kontynuował nieprzerwany natarcie. Nadał swoim żołnierzom przez radio rozkaz: „Wszystkie czołgi, pełny atak!”
Przełamać ich linie! Dwadzieścia siedem czołgów Sherman pędziło w dół wzgórza z pełną prędkością, strzelając z armat. Niemcy, skupieni na Task Force Bomb, nie zauważyli ich, dopóki nie było za późno. Shermany przebiły się przez niemieckie tyły. Pozycje artyleryjskie zostały zajęte. Piechota uciekała we wszystkich kierunkach. Stanowiska dowodzenia zostały zniszczone. Po 15 minutach całkowitego chaosu niemieckie okrążenie załamało się.
W rejonie operacyjnym Task Force Bomb pułkownik Poke usłyszał eksplozje, zobaczył Shermany i zdał sobie sprawę z tego, co się dzieje. „Nadchodzili” – powiedział oszołomiony. „Ktoś naprawdę nadchodził”. Żołnierze, którzy przygotowywali się na śmierć, teraz płakali z ulgi. Czołgi Sherman wtoczyły się na teren działań, ich załogi machały, wyczerpane, ale triumfujące.
Abrams wysiadł ze swojego czołgu i odnalazł pułkownika Pulka. „Pułkowniku, generał Patton przesyła pozdrowienia. Przybyliśmy, by sprowadzić pana do domu”. Pulk, zaprawiony w bojach weteran, który walczył w całej Europie, miał łzy w oczach. „Ile panu to zajęło?” zapytał. „Trzydzieści godzin od wyjazdu, 150 kilometrów”. „To niemożliwe” – uśmiechnął się Abrams. „Generał Patton nie akceptuje niemożliwego”.
Ewakuacja rozpoczęła się natychmiast. Rannych z Task Force Bomb załadowano na półgąsienicowe transportery i ciężarówki z zaopatrzeniem. Ci, którzy mogli chodzić, wsiedli na czołgi. W ciągu dwóch godzin cała grupa – 1200 ludzi z Task Force Bomb i 400 ratowników Abramsa – wróciła na zachód. Podróż powrotna zajęła trzy dni, ponieważ ranni musieli zostać opatrzeni, a wojska niemieckie zdały sobie sprawę z ich obecności.
Nie mogli już posuwać się w tym samym zawrotnym tempie. Ale to nie miało znaczenia. Akcja ratunkowa zakończyła się sukcesem. 27 marca kolumna przekroczyła granicę z powrotem na terytorium aliantów. Wszyscy 1200 żołnierzy Grupy Zadaniowej BAM przeżyli. Akcja ratunkowa zakończyła się sukcesem. Kiedy Patton otrzymał potwierdzenie, napisał w swoim dzienniku: „Grupa Zadaniowa BAM uratowała 150 km w 30 godzin, 1200 uratowanych żołnierzy”.
„Mówili, że to niemożliwe. Udowodniłem im, że się mylili”. Ponownie, 25 marca 1945 roku, przy Downing Street 10 w Londynie. Winston Churchill siedział przy biurku w sali posiedzeń gabinetu, przeglądając poranne raporty. Premier miał 70 lat, był wyczerpany pięcioletnią wojną, ale nadal kierował brytyjską strategią z tą samą niezachwianą determinacją, która pomogła narodowi przetrwać najciemniejsze godziny.
Jego sekretarka weszła ze skórzaną teczką. „Panie Premierze, nocne raporty operacyjne od Chaffa”. Churchill machnęła lekceważąco ręką, nie podnosząc wzroku. „Zostaw je. Przejrzę je za chwilę. Panie, jest raport, który może pan natychmiast przeczytać: Trzecia Armia generała Pattona”. Churchill zatrzymał się. Patton. To nazwisko zawsze przyciągało jego uwagę.
Amerykański generał był kontrowersyjny, arogancki, buntowniczy i problematyczny politycznie. Jednak Churchill rozpoznał talent wojskowy, gdy go zobaczył. Sam talent, ukryty pod tak irytującą powierzchownością. Co Patton teraz zrobił? Akcję ratunkową, proszę pana. Nalot bombowy Grupy Specjalnej.
1200 amerykańskich żołnierzy zostało uwięzionych nad Renem. Trzecia Armia rozpoczęła akcję ratunkową. Tak. Tak. Widziałem pierwsze raporty wczoraj. Shaff planował akcję ratunkową, która miała potrwać cztery lub pięć dni. Sekretarz lekko się uśmiechnął. Generał Patton nie czekał na plan Shaffa, proszę pana. Rozpoczął własną operację. Jego oddziały pancerne pokonały 150 km przez terytorium niemieckie w 36 godzin i uratowały wszystkich ludzi z Tantutu.
Churchill spojrzał ostro w górę. „Co pan powiedział?” „150 km w 36 godzin, proszę pana. Potwierdzone przez kilka źródeł”. Churchill wziął teczkę i otworzył ją. Podsumowanie misji było krótkie, ale zwięzłe. „Podsumowanie operacji. Odciążenie Grupy Bojowej Bomb przez Trzecią Armię. Start: 23 marca, godz. 5:00 rano”.
Grupa Bojowa B 4. Dywizji Pancernej pod dowództwem Lutona Kolersa Abramsa. 150 km przez terytorium wroga. Czas trwania: 30 godzin (faktycznie), 36 godzin (wliczając konsolidację). Rezultat: 1200 żołnierzy grupy bojowej pomyślnie ewakuowanych. Straty wroga: szacowane na ponad 400 zabitych. Zniszczono kilka pozycji obronnych.
Straty własne: 14 zniszczonych czołgów. 23 zabitych, 47 rannych. Operację oceniono jako całkowicie udaną. Churchill przeczytał ją dwa razy. Następnie, za trzecim razem, zdjął okulary do czytania i położył je na biurku. 150 km w 36 godzin, powiedział cicho. Przez terytorium wroga w warunkach bojowych. Tak, panie premierze. Churchill wstał i podszedł do dużej mapy Europy na ścianie, która dominowała w jego gabinecie.
Znalazł Ren, nakreślił palcem trasę: 150 km w 36 godzin. Konsekwencje militarne były ogromne. Współczesna doktryna – brytyjska, amerykańska i niemiecka – uznawała, że natarcie wojsk pancernych przez terytorium wroga wymaga metodycznego podejścia, rozpoznania, zabezpieczenia flanek i ustanowienia linii zaopatrzenia. Przewidywano, że 150-kilometrowy marsz zajmie tydzień, a może i dłużej.
Patton dokonał tego w półtora dnia. Churchill zapalił cygaro – rytuał, który pomagał mu myśleć. Zaciągnął się głęboko, wypuścił dym i dalej wpatrywał się w mapę. Szef Sztabu Generalnego Imperium Rosyjskiego, feldmarszałek Alan Brookke, wszedł do pokoju na zaplanowaną poranną odprawę. „Dzień dobry, panie premierze. Widzę, że otrzymał pan raport patentowy”.
Tak. Powiedz mi, Alanie, czy to prawda? 150 km w 36 godzin. Brookke skinął głową. Potwierdzony przez amerykańskich oficerów łącznikowych, Patton ominął standardowe procedury zatwierdzające, rozpoczął operację z własnej inicjatywy i przeprowadził ją z niezwykłą szybkością. Niezwykłe to mało powiedziane. To jest niezwykłe. I lekkomyślne, powiedział zamyślony Brooke.
Patton naraził swoje wojska na ryzyko okrążenia. Gdyby Niemcy zareagowali skuteczniej, kolumna ratunkowa zostałaby odcięta. Zaryzykował i wygrał, ale było to ryzykowne przedsięwzięcie. Churchill odwrócił się od mapy. „Allan, przez pięć lat postępowaliśmy ostrożnie i metodycznie w tej wojnie i odnieśliśmy powolne, ale kosztowne zwycięstwo”. Patton z kolei porzucił ostrożność i zwyciężył szybko, ponosząc minimalne straty.
Być może jest z tego jakaś lekcja. A może po prostu miał szczęście. Szczęście. 150 km w 36 godzin to nie szczęście. To kunszt wojskowy w najczystszej postaci. Szybkość, śmiałość, precyzja – to cechy, które zdecydowanie decydują o zwycięstwie w wojnach. Brookke wiedział, że najlepiej nie sprzeciwiać się Churchillowi, kiedy ten jest w takim nastroju. „Co pan zamierza zrobić, panie premierze?” zapytał. „Zamierzam okazać Waszej Ekscelencji uznanie, kiedy się z nim spotkam”.
Churchill podszedł do biurka i wyjął papier listowy. „Napisz wiadomość do generała Eisenhowera. Kopia dla generała Pattona” – podyktował. „Generale Eisenhower, otrzymałem raporty o uratowaniu przez generała Pattona Grupy Bojowej. Operacja ta zalicza się do najodważniejszych i najskuteczniejszych manewrów taktycznych tej wojny”.
Szybkość i stanowczość generała Pattona uratowały 1200 istnień ludzkich, które stracilibyśmy pod mniej odważnym dowództwem. Rząd Jego Królewskiej Mości uznaje i składa hołd temu niezwykłemu osiągnięciu. Churchill. Brooke przepisał wiadomość. Dostarczę ją natychmiast. Chwileczkę, jeszcze nie skończyłem. Churchill zawahał się, starannie dobierając słowa.
Uwaga osobista. Tylko dla mnie i Eisenhowera, nie do oficjalnych dokumentów. Ike, Patton może być nieprzewidywalny, ale jest niezastąpiony. Gdybyśmy mieli dziesięciu takich jak on, ta wojna skończyłaby się ponad rok temu. Brooke uniósł brew. Panie Premierze, to wielka pochwała z pana strony. Zasłużona.
Nie lekceważę tego. Po tym, jak Brookke przekazał wiadomość, Churchill wrócił do biurka. Ponownie wziął raport operacyjny i przeczytał szczegóły: trasę kolumny Pattona, tempo natarcia, niskie straty pomimo natarcia przez terytorium wroga. To była, pomyślał Churchill, dokładnie taka operacja, jaką zalecał Wielkiej Brytanii.
Odważna, szybka, zdecydowana. Jednak brytyjscy dowódcy byli zbyt ostrożni, zbyt skupieni na ryzyku, zbyt ograniczeni konwencjonalną doktryną. A oto ten amerykański generał, ten trudny, arogancki, błyskotliwy amerykański generał, który udowodnił, że odwaga się opłaca. Wszedł prywatny sekretarz Churchilla, John Kovville. „Premierze, wydaje się pan zadowolony”.
Zadowolony? Jestem zdumiony. A nawet zachwycony. Churchill wskazał na mapę. Spójrz na to. John Patton pokonał 150 km przez terytorium niemieckie, szybciej niż Niemcy wycofali się w 1940 roku. Podniósł Blitzkrieg do rangi sztuki. Amerykanie zdają się mieć talent do agresywnej wojny. Nie Amerykanie, ale Patton.
Jest różnica. Churchill oswoił się z tym powoli. Większość generałów – Brytyjczyków, Amerykanów, Niemców – gra jak w szachy, z przemyślanymi ruchami, by chronić swoje figury i minimalizować ryzyko. Patton natomiast prowadzi wojnę jak najazd Wikingów: szybkość, przemoc, przytłaczająca siła w decydującym momencie. To brutalne, owszem, ale cholera, działa. Kovville uśmiechnął się.
Podziwiasz go. Tak, niechętnie, ale szczerze. Churchill strącił Asha z cygara. Wiesz, John Patton i ja nigdy się tak naprawdę nie dogadywaliśmy. Poznaliśmy się na Sycylii i na początku się nie lubiliśmy. On uważa mnie za wścibskiego polityka. Ja uważam go za zbuntowanego kowboja, ale osobiste uczucia nie mają znaczenia.
Ten człowiek jest geniuszem wojskowym i nie pozwolę, by duma powstrzymała mnie przed przyznaniem się do tego. Tego popołudnia Churchill uczestniczył w posiedzeniu Gabinetu Wojennego. Poruszył temat operacji Patent. „Panowie, chciałbym omówić kwestię ratowania Grupy Zadaniowej Bomb. To odkrywcze dla naszego własnego planowania”. Minister spraw zagranicznych Anthony Eden zapytał: „W jaki sposób, panie premierze?”. Patton pokazał, że szybkość i śmiałość mogą przynieść rezultaty, których nie da się osiągnąć ostrożnością. Uratował 1200 ludzi w ciągu 36 godzin, a Churchill planował operację ratunkową, która…
Zajęło to cztery dni. Różnica polegała na tym, że Patton był skłonny podejmować ryzyko, działać szybciej, niż pozwalała na to doktryna, i ufać swojej intuicji bardziej niż radom sztabu. Jeden z ministrów wtrącił: „Ale panie premierze, taka taktyka może skończyć się katastrofą, jeśli zawiedzie”. „Mogła” – powiedział Churchill – „ale nie zawiodła. O to właśnie chodzi. Staliśmy się tak niechętni ryzyku, że nie podejmujemy już operacji, które mogą się nie powieść, ale największe zwycięstwa wynikają z największego ryzyka”.
Nie sugeruję, żebyśmy całkowicie porzucili ostrożność, ale potrzebujemy więcej dowódców gotowych podejmować skalkulowane ryzyko. Patton jest takim dowódcą i szczerze mówiąc, przydałoby nam się więcej takich jak on. Dyskusja trwała dalej, ale Churchill osiągnął cel. Akcja ratunkowa Pattona nie była jedynie sukcesem taktycznym.
To była lekcja przywództwa i podejmowania decyzji. Tego wieczoru Churchill siedział samotnie w swoim gabinecie, studiując mapy ostatnich kampanii. Wojna dobiegała końca. Niemcy chyliły się ku upadkowi. Zwycięstwo było oddalone o zaledwie tygodnie, a może i dni. Churchill rozważał koszty. Pięć lat wojny, miliony ofiar, zniszczone miasta, naznaczone bliznami pokolenie.
Czy wojna mogła zakończyć się wcześniej? Czy trwałaby krócej, gdyby więcej generałów działało jak Patton – agresywnie, zdecydowanie, bez wahania? Nigdy się nie dowie. Ale to pytanie go prześladowało. Otworzył dziennik i napisał: „25 marca 1945. Otrzymano raport z operacji ratunkowej Pattona. 150 km w 36 godzin. Uratowano 1200 ludzi”.
To operacja, o jakiej marzyłem, że przeprowadzą ją brytyjskie siły, ale która rzadko się zdarzała. Patton jest nieznośny, niezdyscyplinowany i politycznie katastrofalny. Jednocześnie jest najlepszym dowódcą taktycznym, jakiego wydała ta wojna. Oficjalnie mu pogratulowałem, ale muszę po cichu przyznać: gdyby Wielka Brytania to opatentowała, ta wojna skończyłaby się dawno temu.
Zamknął dziennik i siedział w milczeniu, a dym cygara kłębił się w świetle lampy. Winston Churchill, który przez pięć lat inspirował naród do pokonywania pozornie nie do pokonania przeszkód, który samotnie stawiał czoła Hitlerowi, gdy wszystko wydawało się stracone, który tworzył koalicje i kierował strategiami na trzech kontynentach.
Nawet on potrafił rozpoznać, kiedy ktoś dokonał czegoś niezwykłego. A George Patton, trudny amerykański generał, którego nigdy osobiście nie lubił, właśnie tego dokonał. 28 marca 1945 roku. Kwatera Główna Trzeciej Armii, Niemcy. Generał Patton stał w swoim biurze i czytał wiadomość, która nadeszła z Londynu systemem tuneli.
Była napisana na oficjalnym papierze firmowym rządu brytyjskiego, ostemplowana przez premiera. Przeczytał ją raz, potem drugi, po czym usiadł i przeczytał ją po raz trzeci. Wiadomość była formalna, dyplomatyczna, dokładnie taka, jakiej można by oczekiwać od Winstona Churchilla. Generale Patton, otrzymałem szczegółowe raporty z pańskiego ratunku w Task Force Bomb.
Ta operacja zalicza się do najodważniejszych i najskuteczniejszych manewrów taktycznych tej wojny. Twoja szybkość i zdecydowanie uratowały od jednego do dwustu istnień ludzkich, które stracilibyśmy pod mniej zdecydowanym dowództwem. Rząd Jego Królewskiej Mości uznaje i składa hołd temu niezwykłemu osiągnięciu. Winston S. Churchill, premier. Patton odłożył wiadomość i wpatrywał się w nią. Podziękowanie Churchilla.
Człowiek, który przeprowadził Wielką Brytanię przez jej najciemniejszą godzinę. Człowiek, który samotnie przeciwstawił się Hitlerowi, gdy cała Europa upadła. Człowiek, którego Patton spotkał na Sycylii i z którym natychmiast się starł. Dwa ogromne ego zderzające się niczym grom z jasnego nieba. Churchill właśnie rozpoczął swoją operację. Jeden z najodważniejszych i najskuteczniejszych manewrów taktycznych tej wojny, wykonany przez Churchilla.
To nie była cicha pochwała. To było niezwykłe uznanie. Wszedł generał Hugh Gaffy. „Panie, widzę, że otrzymał pan wiadomość z Londynu”. „Tak”. Patton ponownie ją podniósł. Churchill nazwał to śmiałym. W jego ustach to wielka pochwała. „Tak jest, proszę pana. Premier nie rozdaje komplementów lekkomyślnie”. Patton wstał i podszedł do swojej wizytówki.
Hugh. Wiesz, co to znaczy? Churchill. Człowiek, który zorganizował Gallipoli, zaplanował Norwegię, nacierał na Włochy. Churchill przyznaje, że zrobiliśmy coś, co chciałby, żeby Wielka Brytania zrobiła. To znaczące uznanie, proszę pana. To coś więcej. To potwierdzenie. Patton odwrócił się od mapy.
Przez całą wojnę oskarżano mnie o nadmierną agresję, zbytnie ryzyko, zbyt lekkomyślność. Eisenhower mnie powstrzymywał. Bradley mnie przesłuchiwał. Schae wątpił w moje decyzje. A teraz premier Wielkiej Brytanii mówi, że moje działania były całkowicie słuszne. Ale satysfakcja Pattona wykraczała poza osobistą satysfakcję. Przesłanie Churchilla miało głębsze znaczenie.
Uznanie od pokrewnej duszy. Kolejny przywódca, który rozumiał, że wojna wymaga odwagi, że ostrożność może być tak samo zabójcza jak lekkomyślność i że największe zwycięstwa przynoszą największe ryzyko. Patton podszedł do biurka i usiadł, aby sformułować odpowiedź. Chciał nadać temu właściwy ton: pełen szacunku, ale nie służalczy, pełen uznania, ale nie pochlebczy.
Premierze Churchill, jestem zaszczycony Pańskim uznaniem dla operacji ratunkowej Trzeciej Armii. 2200 żołnierzy Grupy Zadaniowej BAM żyje do dziś, ponieważ ta armia opiera się na szybkości, determinacji i zdecydowanym działaniu. Pańskie uznanie znaczy dla mnie więcej niż jakiekolwiek wyróżnienie, ponieważ pochodzi od przywódcy, który rozumie, że wojny wygrywają ci, którzy są gotowi wykorzystać nadarzające się okazje.
Z najgłębszym szacunkiem, George S. Patton Jr. Zapieczętował wiadomość i przekazał ją swojemu oficerowi łączności, który miał ją przekazać do Londynu. Później tego samego dnia Patton odwiedził żołnierzy Grupy Zadaniowej BAM, którzy wracali do zdrowia w szpitalu polowym. Pułkownik Pulk i jego żołnierze zostali ewakuowani, opatrzeni z ran i wyczerpani, i byli teraz przygotowywani do powrotu do swoich jednostek.
Kiedy Patton wszedł do izby chorych, żołnierze z trudem podnieśli się na nogi i zasalutowali. Machnął im na znak, że mogą wrócić. „Proszę pozostać na swoich miejscach, panowie. Zasłużyliście na odpoczynek”. Podszedł pułkownik Pulk. „Generale Patton, proszę pana, chcę panu osobiście podziękować. Myśleliśmy, że zginęliśmy. A potem pańskie czołgi wjechały z naprzeciwka”. Patton poklepał go po ramieniu.
Pułkowniku, nie mogłem pozwolić, żeby zginął jeden z 200 Amerykanów, podczas gdy omawiałem kwestie logistyczne w kwaterze głównej. Decyzja była prosta: potrzebowali pomocy. Mieliśmy odpowiednie środki. Działaliśmy. Proszę pana, mówią, że posunął się pan 150 km w 36 godzin. Że zignorował pan rozkazy Chaffa. Że ryzykował pan całym swoim dowództwem, żeby nas uratować.
Może i było to ryzykowne, ale skalkulowane ryzyko różni się od lekkomyślności. Wiedziałem, że dotrzemy do pana na czas. Wiedziałem, że prędkość zapobiegnie niemieckiej interwencji. Wiedziałem, że moi ludzie będą w stanie wykonać misję i miałem rację. Pulk zawahał się chwilę, a potem powiedział: „Proszę pana, słyszałem również, że premier Churchill wysłał panu osobiste odznaczenie”. Patton uśmiechnął się. I tak było.
Churchill rozumiał coś, czego wielu innych nie rozumiało: odwaga zwycięża wojny. Zbudował imperium na tej zasadzie i dostrzegł to również u innych. Po odwiedzeniu rannych Patton wrócił do swojej kwatery głównej. Ale wieść o przesłaniu Churchilla rozeszła się już po Trzeciej Armii, do Shyf i całego Naczelnego Dowództwa Aliantów, ponieważ oficjalne oświadczenie Churchilla było imponujące.
Ale to, co Churchill powiedział prywatnie, było niezwykłe. Zdanie, które wywołało sensację w kręgach wojskowych, pochodziło z rozmowy Churchilla z feldmarszałkiem Alanem Brookkiem po przeczytaniu raportów ratunkowych: „Gdybyśmy mieli dziesięć patentów, ta wojna skończyłaby się ponad rok temu”. Nie znalazło się ono w żadnym oficjalnym raporcie.
Nie było przeznaczone do publicznej wiadomości. Ale w kwaterze głównej tajemnice nie pozostają tajemnicą. Oficerowie sztabowi rozmawiają między sobą. Adiutanci podsłuchują rozmowy. Oficerowie łącznikowi meldują się swoim przełożonym. W ciągu kilku dni prywatna uwaga Churchilla krążyła po armiach alianckich. Churchill powiedział: „Gdybyśmy mieli dziesięć patentów, wojna by się skończyła”.
Oświadczenie wywołało szok, ponieważ zawierało nie tylko pochwały dla Pattona, ale także ukrytą krytykę wszystkich innych generałów alianckich. Sugerowało, że ostrożni, metodyczni dowódcy – zdecydowana większość alianckiego dowództwa – niepotrzebnie przedłużają wojnę. Generał Omar Bradley podsłuchał tę uwagę podczas narady sztabowej w kwaterze głównej 12. Grupy Armii.
Jeden z jego oficerów wywiadu wspomniał o tym mimochodem. „Proszę pana” – powiedział Bradley – „Churchill najwyraźniej powiedział Brooke’owi, że dziesięć patentów mogło zakończyć wojnę rok temu”. Twarz Bradleya pociemniała. „Czy to potwierdzone?” „Kilka źródeł w Londynie, proszę pana. Churchill powiedział to po otrzymaniu raportów o operacji ratunkowej Grupy Specjalnej z bombą”. Po naradzie Bradley zadzwonił do Eisenhowera.
„Ike, słyszałeś, co Churchill rzekomo powiedział o Pattonie?” Eisenhower znał uwagę Pattona. „Tak, mój kontakt w Londynie to potwierdził”. „Czy to prawda? Czy Churchill naprawdę to powiedział?” „Według sztabu feldmarszałka Brooke’a, tak, nie oficjalnie, ale w prywatnej rozmowie. Wiecie, jaki jest Churchill”.
„Mówi, co myśli, nie biorąc pod uwagę konsekwencji politycznych”. Bradley milczał przez chwilę. Pojedynczy schemat jest wystarczająco trudny do opanowania. Dziesięć byłoby niemożliwe. Eisenhower uśmiechnął się lekko. Alan Brookke powiedział dokładnie to samo Churchillowi. Odpowiedź Churchilla brzmiała: „Lepiej trudnych generałów, którzy wygrywają, niż łatwych generałów, którzy przegrywają”.
„Brzmi jak Churchill. To prawda i niestety ma rację”. Eisenhower spojrzał na mapę operacyjną na ścianie, która pokazywała pozycje Trzeciej Armii – głębiej w Niemczech niż jakakolwiek inna armia aliancka, posuwająca się szybciej i dalej niż jakakolwiek inna. Pattona nie da się dowodzić. Ignoruje rozkazy.
Podejmuje niedopuszczalne ryzyko. Codziennie stwarza problemy polityczne, ale jednocześnie osiąga bezprecedensowe rezultaty. Bradley westchnął. Operacja ratunkowa Grupy Specjalnej była genialna. Nie mogę temu zaprzeczyć. Ale co, gdyby się nie powiodła? Co, gdyby Niemcy odcięli mu kolumnę odsieczy? Moglibyśmy stracić żołnierza T-500 zamiast ratować 1200.
Ale się nie powiodła. To dar Pattona. Potrafi oceniać ryzyko lepiej niż ktokolwiek inny. To, co nam wydaje się lekkomyślne, dla niego jest precyzyjnym osądem. Dokładnie wie, jak daleko może się posunąć, jak szybko może działać, ile ryzyka może podjąć i prawie zawsze ma rację. Rozmowa odzwierciedlała napięcie, które istniało przez całą wojnę: Jak postępować z Pattonem?
Jego błyskotliwość była niezaprzeczalna, ale jego metody były nieortodoksyjne. Miał wybuchowy charakter i zawsze był gotowy nie wykonywać rozkazów. Niemniej jednak Churchill, który sam dowodził trudnymi generałami przez pięć lat, przeanalizował osiągnięcia Pattona i stwierdził: „Potrzebujemy więcej ludzi jego pokroju, a nie mniej”. Wiadomość wyszła na światło dzienne poza kręgi wojskowe.
Korespondenci wojenni podchwycili tę historię. W ciągu tygodnia amerykańskie gazety publikowały nagłówki w stylu: Churchill chwali śmiałą akcję ratunkową Pattona, a brytyjski premier oświadczył: „Patton mógł zakończyć wojnę wcześniej”. Amerykańska opinia publiczna była wniebowzięta. Patton zawsze był kontrowersyjny, ale niezaprzeczalnie skuteczny. A teraz Churchill, wielki Winston Churchill, mówił, że najbardziej agresywny generał Ameryki był dokładnie tym, czego wojna potrzebowała.
12 kwietnia 1945 roku zmarł prezydent Franklin Roosevelt. Prezydentem został Harry Truman. Jedno z jego pierwszych odpraw jako głównodowodzącego zawierało podsumowanie trwających operacji w Europie. Kiedy mówca wspomniał o niedawnych działaniach Trzeciej Armii, w tym o operacji ratunkowej Grupy Specjalnej, Truman przerwał mu. „To właśnie tę operację chwalił Churchill”. Zgadza się.
Tak, panie prezydencie. Churchill nazwał ją jedną z najodważniejszych operacji wojny. Truman skinął głową. Dobrze. Potrzebujemy więcej takich. Zbyt wiele w tej wojnie toczono ostrożnie. Czas ją zdecydowanie zakończyć. Ta uwaga odzwierciedlała zmianę paradygmatu. Poparcie Churchilla dla metod Pattona zapewniło polityczne poparcie dla agresywnych operacji.
Jeśli brytyjski premier, najwyższy rangą przywódca aliantów, wierzył, że śmiałość jest drogą do zwycięstwa, to amerykańscy dowódcy mogli podążać tą drogą bez obawy przed reperkusjami politycznymi. W kwietniu 1945 roku wojna w Europie wkroczyła w ostatnie tygodnie. Niemiecki opór załamał się. Armie alianckie nacierały na Berlin ze wszystkich stron.
Trzecia Armia kontynuowała szybki marsz. Patton wpychał swoje wojska głębiej w głąb Niemiec i Czechosłowacji, tak szybko, że linie zaopatrzeniowe ledwo nadążały. Ale linie zaopatrzeniowe nie były dla niego problemem. Jego celem było zniszczenie resztek armii niemieckiej. 30 kwietnia Adolf Hitler popełnił samobójstwo w swoim bunkrze w Berlinie. 7 maja Niemcy bezwarunkowo skapitulowały.
Wojna w Europie dobiegła końca. Patton przebywał w Pilson w Czechosłowacji, gdy ogłoszono kapitulację. Zebrał swoich oficerów i wzniósł kieliszek szampana. „Panowie, zwyciężyliśmy! Trzecia Armia dotarła z Normandii do Czechosłowacji w ciągu jedenastu miesięcy. Wyzwoliliśmy więcej terytoriów, wzięliśmy więcej jeńców i zniszczyliśmy więcej sił wroga niż jakakolwiek inna armia w tej wojnie”.
I dokonaliśmy tego, odmawiając ostrożności, atakując, gdy inni się wahali, nacierając, gdy inni się okopali. Churchill to rozumiał i historia również to zrozumie. Po uroczystości Patton wrócił do swojej kwatery. Odnalazł wiadomość Churchilla z marca i przeczytał ją ponownie. Następnie otworzył swój dziennik i napisał: „8 maja 1945. Wojna się skończyła”.
Wygraliśmy. Jestem przekonany, że Trzecia Armia walczyła lepiej niż jakakolwiek inna armia w historii. Potwierdzenie przez Churchilla operacji bombardowania Grupy Specjalnej potwierdziło wszystko, w co wierzyłem w kwestii wojny: że szybkość i śmiałość wygrywają bitwy, że wahanie i ostrożność je przegrywają, a największym ryzykiem jest niepodejmowanie ryzyka, gdy nadarzy się okazja.
Chciałbym tylko, żeby więcej dowódców alianckich zrozumiało to wcześniej. Ile istnień ludzkich można było uratować? O ile szybciej moglibyśmy wygrać? Nigdy się nie dowiemy. Ale Churchill wiedział. I to wystarczy. Czas Pattona jednak dobiegał końca. Wojna się skończyła. Ale obowiązki okupacyjne pozostały. Pattonowi powierzono administrowanie Bawarią.
Zadanie, do którego jego agresywna osobowość zupełnie się nie nadawała. Spierał się z władzami okupacyjnymi, wygłaszał kontrowersyjne oświadczenia na temat denazyfikacji i sugerował, aby Ameryka natychmiast przygotowała się do walki ze Związkiem Radzieckim, podczas gdy siły amerykańskie były nadal mobilizowane w Europie.
W październiku 1945 roku Eisenhower miał już dość. Zwolnił Pattona z dowództwa Trzeciej Armii, a ten został przeniesiony na stanowisko reprezentacyjne, gdzie nadzorował dokumentację historyczną wojska. Patton był zdruzgotany. Wojna się skończyła, a on został odsunięty na boczny tor. Generał, który odniósł tak wiele zwycięstw, nie był już potrzebny. 9 grudnia 1945 roku Patton podróżował samochodem sztabowym w pobliżu Mannheim, gdy pojazd zderzył się z ciężarówką.
Patton doznał poważnych urazów rdzenia kręgowego. Był sparaliżowany od szyi w dół i nie mógł poruszać niczym poniżej ramion. Został przyjęty do szpitala wojskowego w Highlandberg. Lekarze robili, co mogli, ale obrażenia były druzgocące. Patton wiedział, że umrze. Przez następne dwanaście dni odwiedzali go goście: generałowie, politycy, przyjaciele.
Siedzieli przy nim, rozmawiali z nim i próbowali go pocieszyć. 20 grudnia jeden z gości zapytał: „Generale, jakie jest pańskie największe osiągnięcie na wojnie?”. Patton długo się zastanawiał, zanim odpowiedział: „Bombardowanie grupy uderzeniowej. Kiedy miało zginąć 200 ludzi, uratowałem ich, robiąc to, co wszyscy uważali za niemożliwe. Churchill to rozumiał”.
„On to rozpoznał. Ta operacja dowiodła wszystkiego, w co wierzyłem w kwestii wojny”. Co pan o tym sądzi, panie? Że śmiałość prowadzi do sukcesu. Że szybkość ratuje życie. Że najwięksi generałowie nie są najbardziej ostrożni, ale najbardziej agresywni. Churchill zbudował imperium na tej zasadzie. A kiedy zobaczył, jak ją stosuję, rozpoznał w sobie bratnią duszę.
Patton przerwał, łapiąc oddech. „Żałuję, że nie mogłem zrobić więcej. Żałuję, że nie posunąłem się szybciej w 1944 roku. Żałuję, że nie przekroczyłem rzeki Rine we wrześniu, a nie w marcu. Żałuję, że amerykańskie Naczelne Dowództwo nie zaufało odwadze, zamiast się jej bać. Ale, generale, pan wygrał. Dorobek Trzeciej Armii jest niezwykły”.
Wygraliśmy, ale mogliśmy wygrać szybciej. Mogliśmy uratować więcej istnień ludzkich. Churchill to rozumiał. Dlatego powiedział to, co powiedział o dziesięciu patentach. Wiedział, że ostrożność przedłuża wojny, a śmiałość je kończy. George S. Patton zmarł 21 grudnia 1945 roku. Miał 60 lat. Wśród jego rzeczy osobistych znajdowała się wiadomość Churchilla z marca 1945 roku, którą starannie przechowywał wraz ze swoimi papierami.
Był to jeden z niewielu listów polecających, jakie Patton zachował, w skórzanej teczce obok swoich najcenniejszych dokumentów. Wiadomość o śmierci Pattona dotarła do Londynu 22 grudnia. Churchill był w swojej wiejskiej posiadłości Chartwell, gdy otrzymał telegram. Przeczytał go, odłożył na bok i podszedł do okna w gabinecie. Stał tam przez ponad godzinę, patrząc na angielską okolicę, paląc cygaro i nic nie mówiąc.
Zastała go tam żona, Clementine. „Winston, wszystko w porządku? Właśnie dowiedziałam się, że generał Patton zginął w wypadku samochodowym w Niemczech. Bardzo mi przykro. Wiem, że darzyłeś go wielkim szacunkiem”. Churchill odwrócił się od okna. „Wielkim szacunkiem?” „Tak. Nawet więcej. Dostrzegłem w Pattonie coś rzadkiego: generała, który rozumiał, że wojny wygrywają ci, którzy są gotowi podejmować ryzyko”.
Wielka Brytania kiedyś wydawała takich ludzi. Nelsona, Wellingtona, Gordona. Ale w tej wojnie staliśmy się ostrożni, a Ameryka wydała Pattona. Jesteś zbyt surowy dla brytyjskich dowódców. Naprawdę? Montgomery potrzebował miesięcy, aby osiągnąć to, co Patton osiągnął w tygodnie. Planowaliśmy nasze operacje tak skrupulatnie, że okazje uciekały nam, zanim zdążyliśmy je wykorzystać.
W międzyczasie Patton przemierzał Francję i Niemcy, wygrywając bitwy, które wszyscy uważali za niemożliwe. Ta eskadra ratownictwa bombowego pokonała 150 km w 36 godzin. Chciałbym, żeby brytyjskie siły mogły tego dokonać. Chciałbym dowodzić generałem, który byłby do tego zdolny. Churchill podszedł do biurka i wyjął materiały biurowe. Muszę złożyć oświadczenie w sprawie śmierci Pattona.
Pisał ręcznie, starannie dobierając każde słowo. Śmierć generała George’a S. Pattona Jr. to ogromna strata dla aliantów i wojska. Był jednym z najwybitniejszych generałów tej wojny, dowódcą, którego śmiałość, szybkość i taktyczny geniusz przyniosły zwycięstwa, na które bardziej ostrożni ludzie nie odważyliby się.
Miałem zaszczyt osobiście doświadczyć jego metod i chociaż nie zawsze zgadzałem się z jego podejściem, zawsze podziwiałem jego rezultaty. Jego uwolnienie 1200 okrążonych żołnierzy, pokonując 150 km przez terytorium wroga w ciągu 36 godzin, będzie dla przyszłych pokoleń przykładem śmiałego przywództwa dla historyków wojskowości.
Historia zapamięta generała Pattona jako niezrównanego wojownika, a świat stał się uboższy z powodu jego straty. Winston S. Churchill. Oświadczenie zostało przekazane prasie brytyjskiej i amerykańskiej tego samego wieczoru. Następnego dnia ukazało się w gazetach po obu stronach Atlantyku. Ale Churchill nie był jeszcze usatysfakcjonowany. W kolejnych miesiącach, rozpoczynając pracę nad swoimi wspomnieniami „Druga wojna światowa”, poświęcił Pattonowi wiele uwagi.
W rozdziale poświęconym ostatnim kampaniom 1945 roku Churchill napisał: „Generał Patton posiadał cechy rzadko spotykane u współczesnych dowódców: absolutne zaufanie do własnego osądu, gotowość do podejmowania ryzyka, które przerażało jego przełożonych, oraz umiejętność przemieszczania armii z prędkością przeczyjącą konwencjonalnej doktrynie. Jego uratowanie od 1 do 200 okrążonych żołnierzy w marcu 1945 roku, pokonując 150 km przez terytorium wroga w ciągu 36 godzin, pozostaje jedną z najbardziej niezwykłych operacji wojny”.
Uosabiała ona wszystko, w co wierzył Patton: że śmiałość prowadzi do zwycięstwa, że szybkość ratuje życie, a największym zagrożeniem na wojnie jest nadmierna ostrożność. Churchill kontynuował: „Nie zawsze zgadzałem się z metodami Pattona. Uważałem jego osobowość za trudną, a jego publiczne wypowiedzi za często problematyczne, ale doceniałem jego geniusz. Wojen nie wygrywa się przestrzeganiem zasad”.
Zwycięstwo osiąga się poprzez inteligentne działania przeciwko pozycjom wroga. Patton rozumiał to instynktownie i często myślałem, że gdyby Wielka Brytania wydała dowódcę o jego odwadze i umiejętnościach, o ile krótsza mogłaby być ta straszna wojna. Operacja ratunkowa Grupy Specjalnej z bombami dowiodła, że współczesna wojna zmechanizowana może być prowadzona z prędkością, którą poprzednie pokolenia uznałyby za niemożliwą.
Patton nie tylko wygrywał bitwy. On na nowo zdefiniował, jak można je wygrywać. Ostatni akapit oceny Churchilla stał się sławny. Kiedyś powiedziałem prywatnie, że gdybyśmy mieli dziesięciu Pattonów, ta wojna trwałaby ponad rok. Podtrzymuję to stwierdzenie, nie dlatego, że Patton był bez winy – miał wiele wad – ale dlatego, że posiadał cechę, która pozwala wygrywać wojny: gotowość do zdecydowanego działania, gdy inni się wahają.
To cecha charakterystyczna prawdziwego geniuszu wojskowego, a Patton posiadał ją w wysokim stopniu. Kiedy w latach 50. opublikowano wspomnienia Churchilla, ten fragment utrwalił spuściznę Pattona, ponieważ Churchill nie był zwykłym pamiętnikarzem. Był postacią definiującą II wojnę światową, człowiekiem, który uosabiał opór przeciwko tyranii.
I powiedział, że Patton miał rację od samego początku. Debata na temat metod Pattona trwała przez dziesięciolecia. Historycy wojskowości debatowali nad tym, czy ryzyko, jakie podejmował, było uzasadnione, czy jego taktyka była możliwa do zastosowania w praktyce i czy w nowoczesnej wojnie lepiej sprawdza się odwaga czy ostrożność. Jednak aprobata Churchilla ostatecznie rozstrzygnęła jedną kwestię.
Akcja ratunkowa Pattona z bombami była arcydziełem kunsztu operacyjnego. 150 km w 36 godzin. 1200 uratowanych żołnierzy, straconych z minimalnymi stratami, pomimo natarcia przez silnie bronione terytorium wroga. Oficerowie na całym świecie włączyli tę operację do swoich programów nauczania. W akademiach sztabowych analizowano proces decyzyjny Pattona, planowanie trasy, gotowość do pokonywania przeszkód oraz analizę ryzyka i korzyści.
I wielokrotnie cytowano ocenę Churchilla: „Jeden z najodważniejszych i najskuteczniejszych manewrów taktycznych tej wojny”. Nawet dzisiaj, 80 lat później, operacja ratunkowa z bombami przeprowadzona przez Task Force jest uważana za punkt odniesienia dla szybkich operacji pancernych. Kiedy planiści wojskowi dyskutują o tym, jak szybko mogą nacierać siły zmechanizowane, jak głęboko mogą penetrować i jakie ryzyko mogą podjąć, odwołują się do operacji Pattona.
A kiedy omawiają równowagę między śmiałością a ostrożnością, między śmiałością a roztropnością, między przestrzeganiem doktryny a jej naruszeniem, cytują pochwały Churchilla pod adresem Pattona. Churchill rozumiał bowiem coś fundamentalnego: wojny nie wygrywa się unikając błędów, lecz wykorzystując okazje. A Patton wykorzystywał okazje, których nikt inny nie odważył się wykorzystać.
Ostateczna ironia polega na tym, że Churchill i Patton nigdy nie zostali przyjaciółmi. Spotkali się zaledwie kilka razy podczas wojny. Każde spotkanie było pełne napięcia, naznaczone sprzecznymi osobowościami i ego. Mimo to darzyli się głębokim szacunkiem, ponieważ obaj rozumieli, co to znaczy przewodzić w niemożliwych okolicznościach.
Obaj wiedzieli, co to znaczy podejmować decyzje, które mogą uratować lub zniszczyć tysiące istnień. Obaj zdawali sobie sprawę, że wielkość wymaga podejmowania ryzyka, które przeraża innych ludzi. A kiedy Patton przeprowadził swoją niemożliwą operację ratunkową – 150 km w 36 godzin, 1200 uratowanych ludzi – Churchill bez wahania się do tego przyznał.
Nie dlatego, że byli przyjaciółmi, ale dlatego, że Churchill rozpoznał wielkość, gdy ją zobaczył. A to uznanie ze strony człowieka, który uratował zachodnią cywilizację żelazną wolą, było najwyższym zaszczytem, jaki mógł otrzymać generał. 150 km w 36 godzin. 1200 uratowanych ludzi i hołd złożony przez Churchilla, który przeszedł do historii.
Gdybyśmy mieli dziesięć patentów, ta wojna miałaby miejsce ponad rok temu. To dziedzictwo Pattona. Ta operacja doprowadziła nawet Winstona Churchilla, który dowodził flotami i imperiami, do wniosku: „Tak wygląda odważne przywództwo. Tak wygrywa się wojny. I gdybyśmy mieli więcej dowódców gotowych walczyć w ten sposób, jakże inaczej potoczyłaby się historia”.
Uwaga: Część treści została stworzona z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (AI i ChatGPT), a następnie autor poddał ją kreatywnej edycji, aby lepiej oddać kontekst historyczny i ilustracje. Życzę fascynującej podróży w odkrywaniu tych cudów!

Để lại một bình luận